Ομιλία Δημήτρη Πανοζάχου στο Epirus Business Forum 2012 στα Ιωάννινα με θέμα "Καταναλωτής και Κρίση"

ioan

ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗΣ & ΚΡΙΣΗ

Για να απαντηθεί το ερώτημα της σχέσης Καταναλωτή και Οικονομικής κρίσης θα ξεκινήσω από την κρίση.

Ήταν – είναι το δημόσιο χρέος το βασικό – μόνο αίτιο των όσων βιώνουμε σήμερα;

Κατά τη δική μου γνώμη όχι.

Αν ήταν έπρεπε τα διάφορα παγκόσμια οικονομικά γεγονότα να έχουν άλλη εξέλιξη. Η συνθήκη του Μάαστριχ -το θεμέλιο του ευρώ- προβλέπει ότι το δημόσιο χρέος είναι ευγενές όταν είναι έως 60%. Η Αργεντινή όμως κήρυξε στάση πληρωμών με δημόσιο χρέος 56%, ενώ η Ρωσία με τεράστια αποθέματα φυσικού αερίου και άνθρακα με περίπου 40%. Σήμερα στην Ευρώπη, η Ισπανία που βρίσκεται στη δίνη της κρίσης, έχει δημόσιο χρέος περίπου 68% του ΑΕΠ, ενώ η Γερμανία που παραμένει οικονομικά ισχυρή 82% του ΑΕΠ.

Συνεπώς το δημόσιο χρέος από μόνο του δεν αποτέλεσε, ούτε μπορεί να αποτελέσει το αίτιο μιας τέτοιας μεγάλης κρίσης.

Το άλλο στοιχείο που συνεχώς αναφέρεται είναι ότι «ο Ελληνικός λαός ξόδευε πολλά».

Αλήθεια, όμως αυξημένη ιδιωτική κατανάλωση έχουμε ή είχαμε μόνο στην Ελλάδα;

Όχι βέβαια. Υψηλή ιδιωτική κατανάλωση έχουν όλες οι χώρες, τουλάχιστον της Δυτικής και Βόρειας Ευρώπης.

Το ότι η μείωση της ιδιωτικής κατανάλωσης οδηγεί σε μείωση του ΑΕΠ, δεν χρειάζεται περισσότερη ανάλυση. Το ότι μπορεί να αποτελέσει εργαλείο ανάπτυξης επίσης είναι βέβαιο. Μάλιστα αυτήν την θεωρία δεν την ανακαλύψαμε εμείς στην πατρίδα μας, αλλά υπάρχει τουλάχιστον από την δεκαετία του ’70 στις ανεπτυγμένες χώρες. Αυτό επιβεβαιώνεται και από τα αυξημένα ιδιωτικά χρέη στις χώρες που πολλές φορές έχουμε ως παραδείγματα. Αν π.χ το 2009 αθροίζαμε το δημόσιο και ιδιωτικό χρέος της Ελλάδας και το αντίστοιχο της Γερμανίας, τότε θα οδηγούμασταν στο συμπέρασμα ότι «τα χρέη μας δεν απέχουν και πολύ». Εμείς 232% του ΑΕΠ, η Γερμανία περίπου 230-231%. Η διαφορά είναι ότι στην Ελλάδα το μεγαλύτερο μέρος προέρχεται από το δημόσιο, ενώ στην Γερμανία από τους ιδιώτες, οι οποίοι βέβαια χρησιμοποίησαν τα χρήματα στην κατανάλωση. Με άλλες μελέτες η Γερμανία έχει ιδιωτικό χρέος πάνω από 200% και συνεπώς το σύνολο της ανέρχεται πάνω από 280%.

Συνεπώς δεν είμαστε εμείς οι σπάταλοι.

Επίσης δεν πρέπει να μας διαφεύγει ότι το ύψος της ιδιωτικής κατανάλωσης επηρεάζει άμεσα και το βιοτικό επίπεδο. Η άλλη σημαντική παράμετρος που καθορίζει το βιοτικό επίπεδο, είναι οι δημόσιες δαπάνες. Στη χώρα μας λοιπόν που η αποτελεσματικότητα της προσφοράς των δημοσίων δαπανών είναι πολύ χαμηλή, όταν μειώνουμε ασυγκράτητα και την ιδιωτική κατανάλωση, οδηγούμαστε απότομα σε πολύ χαμηλότερο βιοτικό επίπεδο.

Αυτό που μας ξεχώριζε από άλλες χώρες είναι από πού χρηματοδοτείται η ιδιωτική κατανάλωση. Δυστυχώς στη χώρα μας χρηματοδοτείται από τον δανεισμό, εν αντιθέσει με άλλες χώρες που η ιδιωτική κατανάλωση χρηματοδοτείται από την παραγωγή.

Αυτό είναι το κύριο πρόβλημα μας. Η παραγωγή. Μάλιστα το πρόβλημα είναι ακόμη οξύτερο από τη στιγμή που ο πιο αντιπαραγωγικός τομέας – ο δημόσιος – καταναλώνει πάρα πολλά και μάλιστα «δανεικά».

Κατά τη γνώμη μου λοιπόν, πρέπει να επιδιώξουμε να διατηρήσουμε το επίπεδο της ιδιωτικής κατανάλωσης αλλάζοντας «μηχανισμό τροφοδοσίας».

Θεωρώ επίσης ότι δεν μπορούμε με τα σημερινά δεδομένα να καταστούμε εξαγωγική χώρα, χωρίς αυξημένη ιδιωτική κατανάλωση. Αν οι επιχειρήσεις δεν έχουν έσοδα - ως πρώτο κύκλο- από την εσωτερική αγορά είναι πολύ δύσκολο να απευθυνθούν απευθείας στο εξωτερικό. Αυτό είναι εφικτό μόνον όταν έχεις αποκλειστικά προϊόντα ή όταν έχεις απόλυτα ανταγωνιστικές τιμές. Εμείς αποκλειστικά προϊόντα -πλην των αγροτικών και του τουρισμού- δεν έχουμε και στο σημερινό παγκόσμιο οικονομικό σύστημα να καταστούμε η φτηνότερη παραγωγική χώρα είναι δύσκολο.

Έτσι νομίζω ότι αυξάνεται ο ρόλος του καταναλωτή στην Ελλάδα στο να ξεπεράσουμε την κρίση.

Η ΝΔ γνωρίζοντας τη σημασία της κατανάλωσης, αλλά και τη συνοχή της Ελληνικής οικογένειας, επιμένει στην αποκατάσταση των χαμηλών συντάξεων.

Είναι γνωστό, αλλά και επιβεβαιωμένο από μελέτες, ότι οι συνταξιούχοι δεν έχουν τάση αποταμίευσης, αλλά το όποιο απόθεμά τους, το καταναλώνουν είτε προσωπικά, είτε ενισχύοντας τη λοιπή οικογένεια (παιδιά και εγγόνια). Όταν λοιπόν μειώνουμε τις συντάξεις των 700€, είναι σαν να αφαιρούμε απευθείας το ποσό αυτό από την κατανάλωση και συνεπώς μειώνονται τα έσοδα του κράτους. Προκαλείται μείωση του κύκλου εργασιών των επιτηδευματιών και αυξάνουμε τις πιθανότητες να πραγματοποιηθούν απολύσεις εργαζομένων αφού μειώνονται τα έσοδα των επιχειρήσεων. Είναι επιτακτική ανάγκη στη συνέχεια, κάθε φορά που χρειάζεται να εξετάζουμε την πορεία μας, να αποφεύγουμε λήψη μέτρων που οδηγούν σε «απόσταση τους καταναλωτές από τα καταστήματα» και να λαμβάνουμε πάντα υπόψη τις ιδιαίτερες κοινωνικές συνθήκες, γιατί η οικονομία είναι κοινωνική επιστήμη και όχι μέρος των θετικών επιστημών.

Είναι επιτακτική ανάγκη να εξετάσουμε και πως δημιουργείται «επιπρόσθετος φόβος» στην «αγορά» και συνεπώς επηρεάζεται η ψυχολογία του καταναλωτή. Πρέπει να συνειδητοποιήσουμε όλοι και κυρίως τα ΜΜΕ ότι όταν βομβαρδίζουν την κοινή γνώμη με οικονομικά θέματα που δεν έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί, το μόνο που καταφέρνουν είναι να «κάνουν κακό στη χώρα».

Επειδή είμαστε σε εκδήλωση του Ο.Ε.Ε και πλησιάζει και η περίοδος των φορολογικών δηλώσεων και συνεπώς οι συνάδελφοι φοροτεχνικοί «έχουν την τιμητική τους» σας παρακαλώ όταν εμφανίζεστε στα ΜΜΕ να μην παρουσιάζετε ως δεδομένο διατάξεις που είναι υπό ψήφιση, γιατί μπορεί τελικά να μη ψηφιστούν και να προκληθεί άδικα σύγχυση. Όπως έγινε με τις επιτροπές ρύθμισης για το ΕΕΤΗΔΕ. Να αποφεύγουμε να προκαλούμε επιπλέον «ταραχή» στην οικονομία.

Το δεύτερο στοιχείο που θέλω να αναφερθώ και σχετίζεται με την καταναλωτική συμπεριφορά, είναι ο επηρεασμός της από την «κουλτούρα» της κάθε μιας κοινωνίας.

Συχνά αναφέρω ένα παράδειγμα:

Αν βρεθούμε σε λαϊκή αγορά στη Γερμανία θα παρατηρήσουμε ότι ο καταναλωτής αγοράζει μετρημένα τεμάχια. Δύο, τρία π.χ πορτοκάλια. Αντίθετα όταν ένας Γερμανός καταναλωτής αποφασίζει να αγοράσει αυτοκίνητο ξεκινά την έρευνα από την Mercedes και αν δεν ικανοποιηθεί εκεί, εξετάζει τα αυτοκίνητα της Audi ή της BMW.

Ο Έλληνας καταναλωτής στη λαϊκή αγορά, όταν προμηθεύεται πορτοκάλια «γεμίζει τη σακούλα» και όταν πρόκειται για αυτοκίνητο ξεκινά την έρευνα από τα Skoda ή Kia.

Εμείς στην Ελλάδα όταν έχουμε χρήματα προτιμούμε να αγοράζουμε κατοικία, ενώ ένας Γερμανός καταναλωτής θα πρότασσε «να πάει διακοπές».

Αυτό δείχνει πως επηρεάζεται η οικονομία από τον καταναλωτή. Αυτό δείχνει γιατί δεν μπορεί με την ίδια μέθοδο να πετύχεις τους ίδιους στόχους στη Γερμανία και στην Ελλάδα. Γιατί ο Έλληνας καταναλωτής αγοράζει πορτοκάλια και ο Γερμανός Mercedes.

Στην επιστήμη της οργάνωσης και διοίκησης είναι γνωστή η πυραμίδα του Maslow σύμφωνα με την οποία, η πρώτη ανάγκη των ανθρώπων είναι η ικανοποίηση των φυσικών αναγκών, η δεύτερη «η ασφάλεια της συνεχούς ικανοποίησης των φυσικών αναγκών». Στη συνέχεια αρχίζουν οι «πνευματικές» ανάγκες της εκτίμησης από τρίτους κλπ. Όπως φαίνεται η πλειοψηφία των Ελλήνων πολιτών έχει επιστρέψει ανάμεσα στο πρώτο και δεύτερο επίπεδο αναγκών. Δηλαδή οι Έλληνες πολίτες πλέον δεν νοιώθουν ασφαλείς ότι θα μπορούν συνεχώς να ικανοποιούν τις φυσικές ανάγκες τους. Αυτό εξηγείται και από το υψηλό επίπεδο της ανεργίας.

Αυτό εξηγεί και γιατί οι καταναλωτές νοιώθουν ανασφαλείς και το εκφράζουν με περιορισμό της κατανάλωσης τους.

Αν θέλουμε λοιπόν οι καταναλωτές να βοηθήσουν στο ξεπέρασμα της κρίσης, επιβάλλεται να νοιώσουν ξανά ασφαλείς. Πρέπει να καταπολεμηθεί η σύγχρονη κοινωνική μάστιγα που είναι η ανεργία και να αυξηθεί η απασχόληση.

Ο μόνος τρόπος για να επιτύχουμε αυτό είναι η ενίσχυση της ανάπτυξης.

Αύξηση του ρυθμού ανάπτυξης οδηγεί σε αλλαγή της καταναλωτικής πίστης και δυναμώνει την προσπάθεια υπερπήδησης της οικονομικής κρίσης.

Η οικονομική ανάπτυξη όμως μπορεί να προέλθει μόνο εκμεταλλευόμενοι τον φυσικό πλούτο της χώρας. Εκμεταλλευόμενοι τις οικονομικές δυνατότητες της χώρας. Η σωτηρία της πατρίδας δεν μπορεί να προέλθει μόνο από την όποια βοήθεια μας παραχωρήσουν οι τρίτοι. Ακόμη και αν χρειαζόμαστε τη βοήθεια των τρίτων, αυτή είναι για να μπορέσουμε να επενδύσουμε στο φυσικό μας πλούτο.

Να κατά τη γνώμη μου ένα ακόμη συμπέρασμα. Η εκμετάλλευση των οικονομικών δυνατοτήτων της χώρας, βοηθά τον καταναλωτή να αλλάξει συμπεριφορά και να κερδίσουμε όλοι όσοι ζούμε σ’ αυτόν τον τόπο.

Η ΝΔ αν επιμένει στο θέμα της ανάπτυξης οφείλεται στο γεγονός ότι πιστεύει πως μόνο με μέτρα περιορισμού της ζήτησης, άρα αύξηση φόρων κλπ, δεν μπορούμε να δώσουμε λύση στο οικονομικό μας πρόβλημα. Πρέπει να αναπτυχθούμε. Να αυξήσουμε το ΑΕΠ. Να καταστούμε ανταγωνιστική οικονομία.

Βλέπουμε να επιμένουν πολλοί στο να γίνουμε «εξαγωγική χώρα», αλλά δεν μας εξηγούν πως θα γίνει αυτό με μικρή ιδιωτική κατανάλωση στη χώρα μας. Γιατί δηλαδή δεν θα καταναλώνουμε εσωτερικά; Γιατί δεν θα είναι ακριβά τα παραγόμενα προϊόντα; Που θα εξάγουμε προϊόντα που δεν θα μπορούν να καταναλωθούν στην Ελλάδα λόγω υψηλής τιμής; Η Ελλάδα παραμένει στις πρώτες 30 χώρες στο παγκόσμιο οικονομικό σύστημα. Ότι καταναλώνουμε εμείς καταναλώνουν και οι χώρες στις οποίες στοχεύουμε να εξάγουμε. Άρα εξαγωγές προϊόντων, χωρίς αυξημένη εσωτερική καταναλωτική εμπιστοσύνη δεν γίνεται. Συνεπώς εξαγωγές χωρίς να μπορούμε να καταναλώνουμε τα ίδια προϊόντα στην Ελλάδα, δεν είναι εφικτό. Είναι μια ουτοπία.

Τέλος υπάρχει η δύναμη του καταναλωτή που μπορεί την περίοδο της κρίσης:

-         να επηρεάσει τη δυναμική στην παραγωγική διαδικασία

-         να βοηθήσει στην αύξηση των εσόδων του κράτους

Μπορεί λοιπόν ο καταναλωτής να ενισχύσει την παραγωγή και συνεπώς την απασχόληση. Είναι αλήθεια ότι ο καταναλωτής, επιλέγει προϊόντα συνυπολογίζοντας πολλές παραμέτρους και σε περίοδο οικονομικής κρίσης προτάσσει την απόλυτη τιμή του προϊόντος. Ας επιδιώξουμε όλοι μαζί να ανέβει στην κλίμακα των παραμέτρων με την οποία αποφασίζουμε το είδος που θα προμηθευτούμε και ο τόπος παραγωγής.

Επίσης πρέπει να μας γίνει συνήθεια να απαιτούμε συνεχώς αποδείξεις για ότι αγοράζουμε. Και μόνο με αυτό βοηθάμε στην καταπολέμηση της φοροδιαφυγής.

Τελειώνοντας θέλω να επαναλάβω ότι εμείς οι ίδιοι πρώτα απ’ όλα μπορούμε να μετατραπούμε σε θετικοί συντελεστές της Ελληνικής Οικονομίας ακόμη και όταν λειτουργούμε ως απλοί καταναλωτές... Κάτι που συχνά μας διαφεύγει… γιατί δεν πιστεύουμε στις δυνάμεις μας.

 

 

Social Media

fb tw yt fkr

Facebook

Επικοινωνια

press2
Διαφήμιση